Zwiastuny wiosny cz.2

Wawrzynek wilczełyko (Daphne mezerum)

Jako jeden z pierwszych krzewów zakwita już pod koniec lutego. Na jego gałęziach pojawiają się liczne kwiaty, które zwabiają swym zapachem liczne owady. W Polsce podlega ochronie częściowej.

Przylaszczka pospolita (Hepatica nobillis)

Jest ona zwiastunem przedwiośnia i końca zimy. Jej liście potrafią przetrwać zimę, chowając się pod śniegiem. Zielenią się, kiedy zaczyna się odwilż. Kwiaty pojawiają się już w marcu.

Sasanka otwarta (Anemone patens)

Jeden z najpiękniejszych zwiastunów wiosny. Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową.

Zawilec gajowy (Anemone nemorsa)

Masowo zakwita podczas przedwiośnia, ozdabiając lasy liściaste i mieszane.

Podbiał pospolity (Tussilago farfara) 

Niepozorna roślina kwitnąca wczesną wiosną. Niejednorodnie rozprzestrzeniona, skrywa bogactwo związków biologicznie czynnych (leczniczych) oraz kryje w sobie wiele tajemnych sił. Skrywa ogromne dziedzictwo etnograficzne. Nazwy ludowe podbiału: kobłuk, koński kwiat, ośla stopa, końskie kopyto.

Zwiastuny wiosny cz.1

Majestatyczne żurawie i dzikie gęsi


Ptaki na swoje tereny lęgowe do Polski wracają na przełomie lutego i marca. Wyznaczają początek nadchodzącej wiosny, chociaż coraz częściej zaczynają zimować.

Pierwsza jaskółka wiosny nie czyni...

Jednak przylot tych ptaków zwiastuje wiosenne ocieplenie. Jaskółki przylatują do Polski w połowie kwietnia, kiedy wiosna na dobre zaczyna swoje "panowanie". Na zdjęciu poniżej jaskółka dymówka (Hirundo rustica).

Grzywacz (Columba palumbus)

Czarka szkarłatna (Sarcoscypha coccinea)

Jest to grzyb, który rośnie na zbutwiałym drewnie. Pojawia się, gdy tylko stopnieje śnieg i rośnie do maja.

Motyle amory

Przestrojnik trawnik

Przeplatka atalia

Ptasie zaloty

Perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus)


Toki perkozów dwuczubych są niezwykle zadziwiające i zapierające dech w piersiach. Zaloty rozpoczynają się pokazywaniem sobie nawzajem materiału na gniazdo, zdobytym z dna zbiornika wodnego. Ale to co jeszcze ma się wydarzyć to dopiero początek... Następnie prostują się w wodzie, stają naprzeciw siebie pierś w pierś, rozkładają swój rdzawoczerwony kołnierz i nim potrząsają. Obejmują się przy tym szyjami, bądź też biją skrzydłami.

Kaczka Krzyżówka (Anas platyrhynchos)


Zaloty tych pospolitych kaczek są również ciekawe. W szczytowej fazie toków (pierwsze zaczynają się jesienią) samcom udziela się nastrój godowy co pół godziny. Zbierają się wtedy w jednym miejscu i szybko przesuwają dziobem pod jednym z uniesionych skrzydeł. Ten gest oznacza pozorne czyszczenie. Potem wielokrotnie i coraz mocniej wyciągając głowę w górę potrząsając nią. Następnie może wystąpić jedna z trzech figur godowych, np. „bycie krótkim i wysokim": kaczor podrywa szybkim ruchem głowę, skrzydła i tułów do góry, jakby chciał stanąć dęba i wydaje gwizd. W tej pozie wskazuje dziobem jedną z obecnych wokół kaczek. Czasami opływa ją jeszcze półkolem, wyciągnięty płasko na wodzie. Można zaobserwować również inną pozę, w której kaczor pryska wodą z dzioba w kierunku kaczki gwiżdżąc przy tym, a następnie przesuwa dziób wzdłuż piersi, potem w górę. W ostatniej figurze kaczor przechyla się do przodu i unosi głowę wysoko w górę, wydając ciche „reb-reb". Ta figura kończy cały cykl, ale po upływie ok. pół godziny może się on zacząć od nowa (od pozornego czyszczenia i potrząsania głową). Wyboru wśród kaczorów dokonuje kaczka: płynie obok swego wybranka i wielokrotnie potrząsa do tyłu głową. Ten ruch tłumaczy się jako symboliczny gest odstraszania innego konkurenta. Kopulacja jest tu również poprzedzona rytuałem. Para kaczek oddziela się od stada i oboje wykonują skłony. Następnie samica kładzie się na wodzie przed partnerem w poprzek, który wsiada na nią z boku i trzyma się piór na jej szyi. Po kopulacji samiec wyprostowuje się i wykonuje rundę honorową wokół swojej wybranki. Następnie oboje kąpią się i strząsają wodę z upierzenia.

Pliszka siwa (Motacilla alba)


Samiec pliszki siwej wykonuje wokół swej partnerki niezwykle widowiskowy taniec godowy. Tańczy wokół niej, przyjmując przy tym różne "kroki" taneczne. Tańczy coraz bliżej i bliżej nad wyłożoną przed nim partnerką gotową do rozrodu. Następnie wskakuje na nią i zapładnia, trzepiąc intensywnie skrzydłami.

Uroczysko Młyńsko

Uroczysko Młyńsko leży w północno - zachodniej części Puszczy Augustowskiej, w północnym basenie Doliny Rospudy. Dominują tutaj lasy sosnowo - brzozowe wraz z roślinnością szuwarową. Znajdują się tu szuwary wielkoturzycowe, właściwe, turzycowe oraz podtapiane mechowiska. Miejscowo można spotkać skarłowaciały drzewostan sosny z dużym udziałem jałowca i krzaczastych wierzb. Można tu spotkać zarówno rzadkie, jak również zagrożone gatunki roślin (parzęchlin trójrzędowy Meesia triquerta, wątlik błotny Hammarbya paludosa). Świat zwierzęcy jest również bujny jak ten roślinny. Swoje miejsca lęgowe znalazły tu sobie takie ptaki, jak żurawie, bąki, srokosze, pierwiosnki, zięby, mysikróliki, bieliki, wodniki. Występują tu również ssaki kopytne, lisy, wilki.


Uroczysko Młyńsko

Pierwiosnek Phylloscopus collybita

Kwiczoł Turdus pilaris

Łacińska nazwa turdus oznacza drozda, zaś pilaris oznacza coś drobnego. Kwiczoł należy do rodziny drozdowatych, która liczy ponad 300 gatunków. Są to ptaki kolonijne, kilka par może się gnieździć na jednym drzewie. Ostatnimi czasy przestaje być płochliwy i występuje w sąsiedztwie człowieka.

Długość ciała: 25 - 28 centymetrów

Masa ciała: 80 - 140 gram

Rozpiętość skrzydeł: 39 - 43 centymetry

Wygląd: Szaropopielata głowa, brzuch i podgardle kreskowane z pomarańczowym zabarwieniem oraz brązowe skrzydła. Samce posiadają intensywniejszą barwę niż samice.

Lęg: Kwiczoł prowadzi swoje lęgi w koloniach od kwietnia do czerwca dwukrotnie. Gniazdo ulepione jest z gliny i wysłane pędami traw. Jest ono głębokie, położone w różnych miejscach, ukryte bądź usytuowanie na widoku. Samica składa od 5 do 6 jaj. Wysiadywanie trwa około dwóch tygodni i po takim samym czasie pisklęta już opuszczają gniazdo, a po kolejnych dwóch tygodniach są już prawie niezależne.

Pożywienie: Ślimaki, owady, robaki, zaś zimą głównie owoce drzew i krzewów.

Występowanie: Europa i Azja.

Występowanie na Podlasiu: Parki, ogrody, skraje lasów, doliny rzek.



Kwiczoł Turdus pilaris

Wrona siwa Corvus cornix

Łacińskie słowo cornix oraz greckie corone oznacza wronę. Kiedyś uznawana była za podgatunek czarnowrona. Wrony powodują spore straty w lęgach ptaków wodnych takich jak kaczki czy łyska. Jednak ostatnio ich populacja się zmniejsza na korzyść ich naturalnych wrogów: jastrzębia i kruka. Stają się agresywne kiedy ich młode zaczynają latać.

Długość ciała: 45 - 50 centymetrów

Masa ciała: 500 - 600 gram

Rozpiętość skrzydeł: 90 - 100 centymetrów

Wygląd: Czarna głowa, pierś oraz skrzydła, reszta ciała szara. Samiec praktycznie identyczny jak samica, lecz nieco bardziej masywniejszy i z dużo większą czarną plamą na piersi. Ptaki o wieku kilku miesięcy są matowe i posiadają puchowe upierzenie. Z końcem lata stają się podobne do dorosłych wron, jednak posiadają różowe wnętrze dzioba. Po opuszczeniu gniazda młode mają niebieskie tęczówki oka, które jednak bardzo szybko ciemnieją.

Lęg: Wrony siwe do lęgu przystępują na początku kwietnia lub pod koniec miesiąca. Gniazdo solidne, choć niewielkich rozmiarów, budowane jest w szczytowej części koron drzew blisko pnia. Samica składa od dwóch do dziewięciu jaj. Wysiadywanie trwa od momentu złożenia pierwszego jaja przez około 20 dni. Po wykluciu młode pozostają w gnieździe przez miesiąc.

Pożywienie: Małe kręgowce i bezkręgowce, jaja, padlina, owoce, nasiona, odpadki, miękkie części roślin.

Występowanie: Europa Wschodnia i Północna.

Występowanie na Podlasiu: W mniejszych miastach i dolinach rzek.



Wrona siwa Corvus cornix

Leszczyna pospolita Corylus avellana

Leszczyna pospolita Corylus avellana to krzew o licznych pniach o wysokości od 1 do 5 metrów, bądź też niewielkie drzewo z krzaczastą koroną. Młode pędy są szare pokryte czerwonymi gruczołowatymi włoskami. Starsze gałęzie są białawoszare lub czerwone z brunatnymi brodawkami. Posiada pojedyncze liście do 10 centymetrów długości i do 6 centymetrów szerokości. Liście są okrągłe do szerokojajowatych, ku wierzchołkowi wyciągnięte w szpic, u nasady sercowate, brzegi podwójnie piłkowane. Wierzch ciemnozielony niekiedy z włoskami, spodnia część liścia jasnozielona z włoskami na nerwach. Żeńskie kwiatostany są brunatne i jajowate o długości 3 - 5 milimetrów, z wystającymi znamionami na 2 milimetry. Męskie kwiatostany przypominają podłużne i walcowate kotki o długości od 3 do 7 centymetrów. Kwitnie od stycznia do kwietnia. Posiada wielki jadalny orzech. Leszczynę można spotkać w zakrzewieniach śródpolnych, zaroślach, lasach, żywopłotach oraz na brzegach potoków.




Kwiatostan żeński

Kwiatostan męski

Liść i owoc (orzech)

Czyż Carduelis spinus

Łacińska nazwa spinus oznacza kolczasty krzew i nawiązuje prawdopodobnie do do kształtu dzioba czyży. Są to ptaki wróblowe, należące do grupy łuszczaków. Potrafią zawisać na najcieńszych gałązkach drzew i wyjadać nawet najmniejsze nasionka.

Długość ciała: od 11,5 do 12,5 centymetrów

Masa ciała: od 13 do 15 gram

Rozpiętość skrzydeł: 21 centymetrów

Wygląd: Samiec bardziej kontrastowy niż samica. Posiada kreskowany żółty brzuch, czarną czapeczkę na główce oraz czarny podbródek.

Lęg: Podczas zalotów samiec prezentuje taniec godowy (uderza skrzydłami i rozczapierza ogon), a także wyśpiewuje w koronach drzew swą ubogą w trel pieśń. Ich grubościenne i misterne gniazda znajdują się wysoko w koronach drzew iglastych (świerka, jodły). Samica zajmuje się wysiadywaniem jaj, a także budową gniazda. Początek lęgów przypada na koniec kwietnia a początek maja. W czasie wysiadywania jaj samiec troskliwie karmi samicę, po wykluciu młodych przekazuje pokarm samicy, która już rozdziela porcje pomiędzy pisklęta. W pierwszym lęgu samica składa 5, a nawet 6 jaj. Drugi lęg przypada na czerwiec i samica składa wtedy tylko 4 jaja.Wysiadywanie trwa do 12 dni. Po około 4 tygodniach młode są już samodzielne, a para może podejść spokojnie do drugiego lęgu.

Pożywienie: Głównie nasiona olszy, jak również brzóz i bylin. Wiosną ich pokarmem są pączki wielu roślin, nasiona świerków, drobne owady i gąsienice.

Występowanie: Północna i Środkowa Europa, a także górskie lasy całej Europy.

Występowanie na Podlasiu: Bory z domieszką świerka. Podczas zimy można spotkać je w parkach, ogrodach oraz nad brzegami rzek.



Samica czyża Carduelis spinus

Samiec czyża Carduelis spinus